Nowa Huta

Chcę przedstawić fotografie czegoś, czego sam, do niedawna, nigdy nie podziwiałem. Mało kto, odwiedziwszy Nową Hutę zaglądał na osiedlowe podwórka, a w ten sposób trudno wyobrazić sobie całokształt tego, niegdysiejszego, socrealistycznego miasta.
W przeciwieństwie do innych starówek - zwyczajne przemknięcie deptakami Nowej Huty nie daje żadnego sensownego portretu tej dzielnicy. Na taki jej odbiór wpływ ma na pewno również fakt, że jest założeniem nie do końca zrealizowanym, dziś zaniedbanym, a jak na miasto ogród przystało, pogrążonym w rozpasanej zieleni. Do pokochania tej części Krakowa niezbędna, zatem okazać się może nie lada wyobraźnia, czy długotrwałe obcowanie i umiejętność spojrzenia na nią przez pryzmat tego, jak wyglądać powinna.
Nowa Huta, pod względem urbanistycznym, architektonicznym i zdobniczym jest wizją niedokończoną. Obecnie, wzdłuż głównych dróg (Aleja Róż, Solidarności, Andersa, Jana Pawła II) napotkamy budynki, które wydają się być wynikową stopniowej, socrealistycznej ewolucji, zmierzającej ku wizerunkowi gierkowskich, pozbawionych detalu bloków. W pierwotnym zamyśle ustalono przyozdobienie tych arterii przepięknie inkrustowanymi kamienicami, jakimi dziś poszczycić może się tylko Plac Centralny czy Kombinat ("Pałace Dożów" - "Watykany"). Ciekawostką jest, że nawet budynki ścisłego centrum nie są dekorowane tak, jak zakładały pierwsze projekty, w których noszono się z zamiarem obłożenia ich kamieniem w całości.
Godnymi podziwu byłyby też inne, niestety niezrealizowane obiekty, takie jak: okazały Ratusz i otaczające go kamienice ; - budynki południowej pierzei Placu Centralnego, wraz z np. (szkiców i makiet było wiele) Domem Kultury i dwukondygnacyjnymi kolumnadami prowadzącymi do tarasu widokowego i mola na gigantycznym Zalewie ; - kamienice i ogrody w miejscu dzisiejszego Parku i Bloku Szwedzkiego (w zależności od wersji mogły się tam znaleźć też ogrody i wieżowiec Orbisu - czyli nowohucki "Prudential", lub pełna zabudowa tego parku) ; - potężny obelisk Placu Centralnego ; - i zapewne wiele, wiele innych.
Osobliwość tego miejsca i znakomita część misternego planu, ukryta jest w podwórkach, bez wyjątku budowanych według tej samej, fenomenalnej idei. Właśnie dlatego nowohucki Genius Loci odnajdywać warto zarówno poprzez przemierzenie ulic jak i ukrytych za ich murami osiedli. Z perspektywy czasu, mimo wszystkich niedociągnięć, ta współgrająca całość wydaje się być nierozerwalną układanką, którą warto zobaczyć i zachować - by pozwolić obejrzeć ją innym.

Na początek, zaprezentuję tutaj zdjęcia socrealistycznych, charakterystycznych budowli z poszczególnych dziedzińców NH. Będą to typowe kadry dokumentacyjne, powstałe z konieczności utrwalenia motywów dekoracyjnych budynków w Nowej Hucie (zanim przykryje je styropian, blacha i kiepskiej jakości malowanie).

Należy zauważyć ciekawą rzecz, (a warto, to powtarzać). Każde osiedle, jak na amerykańską jednostkę sąsiedzką przystało, nawet w przypadku, jeśli samo składa się z identycznych budynków, posiada swój wyjątkowo zaprojektowany obiekt. Jest to coś na kształt ratusza czy Sukiennic (może to być szkoła, przedszkole, żłobek, internat, poczta, ośrodek zdrowia, punkt handlowy lub usługowy, ośrodek kulturalny, zakład produkcyjny, schron bądź inna, wyróżniająca się budowla, kamieniarka czy detal. Nawet wszystkie jednocześnie). Tak jak na Wawelu, najciekawsze rzeczy znajdują się wewnątrz danego dziedzińca. W przeciwieństwie do pozostałych, krakowskich podwórek, architektura i urbanistyka będzie tu taka sama jak na zewnątrz.

Fascynacja Nową Hutą nie ograniczy jednak tej witryny do jednego miasta. Tytuł strony potraktować możemy jako pierwiastek wyjściowy do zbudowania czegoś więcej - fotodokumentacji piękna wszechświata :). No dobrze, żartowałem! Zajmiemy się zatem ułamkiem, jaki uda nam się zobaczyć. Aczkolwiek ostoją, z której pragnę zawsze wyruszać, będzie tylko Nowa Huta.